Zerówki i brytyjska emerytura po powrocie do Polski - pułapki i zmiany od 2026

Wracasz do Polski po latach pracy w UK i zastanawiasz się, czy możesz dalej płacić składki National Insurance, żeby zwiększyć brytyjską emeryturę? To częste pytanie - i częsta pułapka. Dowiedz się, kiedy płacenie Class 2 jest legalne, co zmienia się od 6 kwietnia 2026 i na co uważać, zanim zaufasz komuś, kto mówi “wszyscy tak robią”.

Coraz więcej osób wraca z Wielkiej Brytanii do Polski po wielu latach pracy. Jedni wracają na emeryturę w UK, inni chcą po prostu żyć spokojniej i taniej. I właśnie wtedy pojawia się pytanie:

Czy mogę dalej płacić składki w UK, żeby zwiększyć sobie brytyjską emeryturę?

W teorii brzmi świetnie. W praktyce… wiele osób wpada w pułapkę, często za namową “doradców” lub księgowych, którzy sami nie rozumieją przepisów albo świadomie przemilczają ważne fakty.

W internecie można znaleźć mnóstwo porad typu:

• “zostaw działalność w UK”

• “wysyłaj zerowe rozliczenia”

• “płać tylko Class 2”

• “HMRC się nie interesuje”

• “to legalne”

• “wszyscy tak robią”

Problem polega na tym, że HMRC coraz częściej się interesuje, i to zwykle po kilku latach.

”Zerówki” i działalność widmo, czyli bardzo kosztowny błąd

Wiele osób po wyprowadzce do Polski zostawia aktywną działalność gospodarczą w UK tylko po to, żeby nadal płacić dobrowolne składki National Insurance Contributions Class 2.

Często działalność realnie już nie istnieje:

• nie ma klientów

• nie ma dochodów

• nie ma pracy wykonywanej w UK

• osoba mieszka i pracuje wyłącznie w Polsce

Mimo to księgowy dalej wysyła do HMRC tzw. “zerówki”, czyli deklaracje z zerowym dochodem. I tutaj zaczynają się schody: HMRC bardzo często po pewnym czasie uznaje, że działalność faktycznie nie istnieje i zamyka ją automatycznie.

Problem w tym, że wiele osób nawet o tym nie wie. Dlaczego?

• nie logują się na konto HMRC online

• mają stary brytyjski adres

• jednorazowe kody bezpieczeństwa (OTP) przychodzą na nieaktywny numer telefonu z UK

• całą komunikację prowadzi księgowy

W efekcie człowiek przez kolejne lata myśli, że “buduje sobie emeryturę”, regularnie płaci składki Class 2, a tymczasem działalność już dawno została zamknięta.

Składki zaczynają “wisieć” na koncie HMRC jako nadpłata podatku albo nieprzypisane wpłaty. I niestety zdarzają się sytuacje, gdzie nieuczciwy księgowy widzi, że działalność została zamknięta… ale dalej wysyła zerowe deklaracje i dalej pobiera pieniądze za “obsługę”. HMRC może uznać, że działalność nie istnieje i zamknąć ją automatycznie, a samo wysyłanie deklaracji nie przywróci naliczonych składek.

A może zamiast zerówek wpisywać “small profit threshold”?

Niektórzy księgowi proponują inne rozwiązanie: zamiast zerowych dochodów wpisywać niewielki dochód, tzw. small profits threshold, tylko po to, żeby HMRC nie zamknęło działalności.

Na pierwszy rzut oka brzmi sprytnie. Ale czy ktoś wtedy mówi klientowi o konsekwencjach podatkowych?

Bo jeśli oficjalnie deklarujesz dochód w UK, to ten dochód:

• może wymagać wykazania również w Polsce

• może podlegać polskiej rezydenturze podatkowej

• może powodować obowiązek rozliczenia zagranicznego dochodu w polskim urzędzie skarbowym

I nagle okazuje się, że “sprytne rozwiązanie” może generować dodatkowe obowiązki podatkowe. Więcej o konsekwencjach dla polskiego urzędu skarbowego opisujemy w artykule o karach za nierozliczenie dochodów zagranicznych.

Rezydentura podatkowa - kluczowa sprawa, o której wielu zapomina

Jeśli wracasz do Polski na stałe:

• mieszkasz w Polsce

• pracujesz w Polsce

• masz tutaj centrum życia rodzinnego i finansowego

to najczęściej stajesz się polskim rezydentem podatkowym. Polska może wtedy oczekiwać rozliczenia całości dochodów, również zagranicznych. Szczegółowo temat ten omawia nasz artykuł o podwójnym opodatkowaniu dochodów z Wielkiej Brytanii.

Samo posiadanie działalności w UK nie oznacza automatycznie, że możesz dowolnie wybierać, gdzie płacisz składki. A skoro nie możesz dowolnie wybierać miejsca opłaty składek, skąd bierze się przekonanie, że można płacić jednocześnie w dwóch krajach?

Czy można płacić składki jednocześnie w Polsce i w UK?

To chyba największy mit krążący wśród emigrantów.

Wiele osób uważa:

Będę pracować w Polsce, ale dodatkowo płacić sobie tanią Class 2 w UK i będę miał dwie emerytury.

Niestety przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych w Europie działają trochę inaczej. Zasadą jest, że składki społeczne płaci się zasadniczo w jednym kraju, tam, gdzie faktycznie wykonuje się pracę, tak wynika z przepisów o ubezpieczeniu społecznym za granicą (NI38).

Gdyby można było dowolnie opłacać składki w wielu państwach jednocześnie, każdy otwierałby działalności w kilku krajach i “kupował” sobie kilka systemów emerytalnych naraz.

Dlatego istnieją przepisy dotyczące:

• miejsca wykonywania pracy

• rezydentury

• certyfikatów potwierdzających, gdzie podlega się ubezpieczeniu społecznemu

Na stronie GOV.UK można znaleźć informację, że osoba pracująca za granicą zwykle płaci składki w kraju, w którym pracuje.

Certyfikat coverage (formularz A1) - bardzo ważny dokument

W wielu przypadkach kluczowe znaczenie ma certyfikat potwierdzający, w którym kraju podlegasz systemowi ubezpieczeń społecznych, w Polsce znany jako zaświadczenie A1, w kontekście brytyjskim jako certificate of coverage.

GOV.UK wyraźnie wskazuje, że możliwość płacenia brytyjskich składek podczas pracy za granicą zależy właśnie od takich zasad i umów międzynarodowych.

HMRC zmienia zasady od 2026 roku

Tu dochodzimy do zmiany, o której wiele osób jeszcze nie słyszało.

Od 6 kwietnia 2026 roku HMRC zmienia przepisy dotyczące dobrowolnych składek Class 2 dla osób mieszkających za granicą. GOV.UK podaje wprost w publikacji o zmianach od 6 kwietnia 2026:

You cannot pay voluntary Class 2 National Insurance contributions for time abroad from 6 April 2026 onwards.

Czyli od kwietnia 2026 nie będzie już możliwości opłacania dobrowolnych składek Class 2 za okres przebywania za granicą na dotychczasowych zasadach. Dla osób, które dotąd płaciły Class 2 jako sposób na budowanie emerytury, to koniec dotychczasowej opcji.

Czy w ogóle można legalnie zwiększać emeryturę UK po wyjeździe?

Tak, ale trzeba robić to legalnie i świadomie.

W niektórych sytuacjach możliwe jest opłacanie dobrowolnych składek National Insurance po wyprowadzce z UK. Jednak zależy to od:

• historii składek

• długości pobytu w UK

• miejsca pracy

• rodzaju aktywności zawodowej

• statusu rezydencji

• spełnienia konkretnych warunków HMRC

To nie działa na zasadzie:

zostawię działalność i będę wysyłać zerówki

Warto też pamiętać, że HMRC ma dziś znacznie lepszą wymianę danych niż kilka lat temu. Możesz sprawdzić swoje lata składkowe zanim podejmiesz jakąkolwiek decyzję.

Jeśli wracasz do Polski - zrób chociaż te 3 rzeczy

1. Zmień adres w HMRC

Podaj polski adres korespondencyjny. Jak to zrobić krok po kroku, opisuje nasz artykuł o zmianie danych osobowych w HMRC.

2. Zmień numer telefonu

Kody bezpieczeństwa powinny przychodzić na aktywny polski numer.

3. Regularnie sprawdzaj konto HMRC

Nie zakładaj, że “księgowy wszystko ogarnia”. Bo czasem okazuje się, że działalność została zamknięta kilka lat wcześniej.

Najważniejsze: nie wierz ślepo w zapewnienia, że “wszyscy tak robią”

W sprawach emerytury, składek i podatków błędy wychodzą często dopiero po latach, a wtedy:

• pieniędzy może już nie dać się odzyskać

• składki mogą nie zostać zaliczone

• HMRC może zakwestionować działalność

• polski urząd skarbowy może zapytać o zagraniczne dochody

Dlatego zanim zostawisz działalność w UK tylko po to, żeby płacić tanią Class 2, warto sprawdzić:

• czy w ogóle masz do tego prawo

• czy działalność jest realna

• gdzie faktycznie powinieneś płacić składki

• czy “sprytne rozwiązanie” nie okaże się bardzo drogim błędem

Jeśli wracasz do Polski na stałe i masz nadpłacony podatek w UK, sprawdź też, czy przysługuje ci zwrot podatku z UK po powrocie do Polski.

Kiedy naprawdę można legalnie opłacać National Insurance po wyjeździe z UK?

To chyba najważniejsze pytanie całego tematu. Bo samo posiadanie starej działalności, wysyłanie “zerówek” albo płacenie składek National Insurance Class 2 nie oznacza jeszcze, że HMRC uznaje to za legalne budowanie emerytury.

Na stronie GOV.UK wyraźnie rozróżnia się:

• obowiązkowe składki

• dobrowolne składki (voluntary contributions)

• oraz faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej

Kiedy można legalnie płacić składki po wyprowadzce?

W praktyce istnieją dwie główne sytuacje.

1. Nadal faktycznie pracujesz w UK lub tymczasowo za granicą

To dotyczy osób, które:

• nadal wykonują realną pracę dla brytyjskiej firmy

• są delegowane

• pracują czasowo poza UK

• prowadzą rzeczywistą działalność gospodarczą

W takich sytuacjach można czasem nadal podlegać brytyjskiemu systemowi National Insurance. Tutaj znaczenie mają:

• miejsce wykonywania pracy

• długość pobytu za granicą

• certyfikaty potwierdzające podleganie pod UK system ubezpieczeń

• umowy międzynarodowe

2. Opłacasz voluntary contributions, aby uzupełnić lata do emerytury

I właśnie to interesuje większość osób wracających do Polski.

HMRC pozwala w niektórych przypadkach dobrowolnie opłacać składki National Insurance nawet po wyjeździe z UK, po to, aby zwiększyć lub uzupełnić swoją State Pension. Ale trzeba spełnić konkretne warunki.

Jakie warunki trzeba spełniać?

Na GOV.UK można znaleźć informacje, że znaczenie mają między innymi:

• ile lat mieszkało się w UK

• czy wcześniej pracowało się i płaciło składki w UK

• jak długo mieszkało się za granicą

• czy pracuje się poza UK

• jaki ma się status podatkowy i ubezpieczeniowy

HMRC sprawdza indywidualnie, czy dana osoba ma prawo płacić voluntary Class 2 lub voluntary Class 3.

Class 2 i Class 3 - ogromna różnica

Wiele osób nie wie, że to nie są te same składki.

Voluntary Class 2

To dużo tańsza opcja, ale dostępna tylko dla osób spełniających określone warunki. Historycznie była dostępna dla części osób pracujących za granicą po wcześniejszej pracy w UK.

Voluntary Class 3

To składki znacznie droższe, ale dostępne dla większej liczby osób chcących uzupełnić lata do brytyjskiej emerytury. W praktyce, po zmianach od 2026 roku, większość osób mieszkających na stałe poza UK może utracić możliwość płacenia taniej Class 2 i zostać przeniesiona na dużo droższą Class 3.

”Ale przecież płacę składki - więc chyba wszystko jest legalne?”

To bardzo częsty sposób myślenia. Wiele osób zakłada: “Skoro HMRC przyjmuje ode mnie pieniądze, to znaczy, że wszystko jest w porządku.”

Niestety to tak nie działa. HMRC często przyjmuje wpłaty automatycznie, zanim ktokolwiek dokładnie zweryfikuje sytuację podatnika. Dopiero po czasie może pojawić się kontrola, weryfikacja albo automatyczne zamknięcie działalności.

Dlatego niektórzy odkrywają dopiero po kilku latach, że:

• działalność została zamknięta

• składki nie są naliczane tak, jak myśleli

• albo na koncie HMRC widnieją jako nadpłata

”Mój księgowy powiedział, że tak można”

To zdanie pojawia się bardzo często. Księgowy, który wysyła zerówki, nie ponosi odpowiedzialności za decyzje HMRC za trzy lata. Ty tak. Dlatego pytaj nie “czy to legalne?”, ale “czy masz pisemną opinię podatkową potwierdzającą ten status?”.

Część księgowych:

• zajmuje się tylko wysyłaniem deklaracji

• nie analizuje rezydentury podatkowej

• nie zna polskich przepisów

• albo nie bierze odpowiedzialności za skutki za kilka lat

A przecież to są decyzje dotyczące przyszłej emerytury i często wielu tysięcy funtów.

Dlaczego HMRC coraz częściej zamyka takie działalności?

Bo system bardzo się zmienił. Jeszcze kilka lat temu wiele spraw przechodziło praktycznie bez kontroli. Dziś HMRC:

• ma więcej automatycznych weryfikacji

• porównuje dane

• analizuje aktywność podatnika

• widzi brak dochodów przez wiele lat

• widzi brak realnej działalności

• coraz częściej sprawdza osoby mieszkające poza UK

Jeżeli działalność przez długi czas nie generuje dochodu, nie wykazuje aktywności, a osoba od lat mieszka poza UK, HMRC może uznać, że self-employment faktycznie już nie istnieje.

”Przecież ja chcę tylko dopłacić sobie do emerytury”

I to akurat jest całkowicie zrozumiałe. Wiele osób po latach pracy w UK ma już część wypracowanej brytyjskiej emerytury i chce ją zwiększyć. Przed podjęciem decyzji warto sprawdzić prognozowaną wysokość swojej emerytury na GOV.UK.

Ale właśnie dlatego trzeba rozróżnić legalne voluntary contributions od sztucznego utrzymywania działalności gospodarczej. To nie jest to samo. HMRC przewiduje legalne sposoby uzupełniania lat do emerytury, ale trzeba robić to zgodnie z zasadami.

Co warto zrobić przed podjęciem decyzji?

Zanim zostawisz działalność w UK po wyprowadzce do Polski, warto sprawdzić:

Czy działalność jest realna?

Czy naprawdę wykonujesz pracę lub masz klientów?

Gdzie jesteś rezydentem podatkowym?

Bo to wpływa na obowiązki wobec Polski i UK.

Gdzie powinny być opłacane składki społeczne?

To bardzo ważne przy pracy w Polsce.

Czy masz prawo do voluntary contributions?

I jeśli tak, to do których: Class 2 czy Class 3?

Czy po 6 kwietnia 2026 sytuacja się nie zmieni?

Bo dla wielu osób zmieni się bardzo dużo: możliwość płacenia taniej Class 2 znika dla osób mieszkających za granicą.

Emerytura to maraton, nie szybki trik

W internecie łatwo znaleźć “sprytne rozwiązania”. Ale emerytura w UK opiera się na latach składkowych, które muszą zostać prawidłowo uznane przez HMRC.

I czasem lepiej:

• zapłacić legalnie trochę więcej

• mieć wszystko poprawnie

• spać spokojnie

niż przez kilka lat płacić “tanią Class 2”, która później może zostać zakwestionowana.

Bo najgorszy scenariusz wygląda tak: ktoś przez lata myśli, że buduje sobie brytyjską emeryturę… a po czasie okazuje się, że część składek wcale nie została uznana tak, jak oczekiwał.

Masz wątpliwości co do swojej sytuacji składkowej lub podatkowej po powrocie z UK? Skontaktuj się z nami - pomożemy ocenić, czy Twoje składki są prawidłowo naliczane i co warto zmienić przed kwietniem 2026.